Otrzymanie diagnozy spektrum autyzmu u dziecka to moment, który może wywrócić świat rodzica do góry nogami. Często towarzyszy mu poczucie zagubienia, niepewności i mnóstwo pytań bez odpowiedzi. Ten artykuł to praktyczny przewodnik, który ma za zadanie wesprzeć Was w tej nowej rzeczywistości, oferując konkretne strategie i narzędzia do radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami, a także pomóc Wam odzyskać poczucie kompetencji i zrozumienia.
Praktyczny przewodnik dla rodziców dzieci w spektrum autyzmu
- Kluczem jest zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa poprzez stałość, rutynę i przewidywalność, a także wcześniejsze przygotowywanie na zmiany.
- Komunikuj się prosto, konkretnie i dosłownie, dając dziecku czas na przetworzenie informacji; w razie potrzeby stosuj komunikację alternatywną (AAC).
- Trudne zachowania często wynikają z przeciążenia sensorycznego lub trudności w komunikacji szukaj ich przyczyny, a nie karz za objaw.
- W Polsce dostępne są terapie (np. behawioralna, SI, logopedyczna) oraz system wsparcia (orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, fundacje), choć system bywa niewydolny.
- Rola rodzica jest kluczowa w terapii domowej, a dbanie o własne zdrowie psychiczne i szukanie wsparcia dla siebie jest niezbędne.
Zrozumieć świat spektrum autyzmu: Pierwsze kroki dla rodzica po diagnozie
Zanim zagłębimy się w praktyczne aspekty codziennego funkcjonowania, kluczowe jest zrozumienie, czym tak naprawdę jest spektrum autyzmu. To pierwszy i najważniejszy krok, który pozwoli Wam spojrzeć na swoje dziecko z nowej perspektywy i budować skuteczne strategie wsparcia.
To nie choroba, a inny sposób postrzegania świata: Czym jest spektrum autyzmu?
Bardzo często spotykam się z tym, że rodzice traktują autyzm jak chorobę, którą trzeba wyleczyć. Muszę Was uspokoić: spektrum autyzmu to nie choroba, lecz odmienny, neurobiologiczny sposób funkcjonowania i postrzegania świata. Oznacza to, że mózg osoby autystycznej przetwarza informacje w inny sposób niż mózg osoby neurotypowej. Termin "spektrum" jest tu kluczowy, ponieważ podkreśla ogromną różnorodność i unikalność każdej osoby. Nie ma dwóch takich samych dzieci w spektrum autyzmu każde ma swoje mocne strony, wyzwania i potrzeby. Warto też wiedzieć, że w Polsce, podobnie jak na całym świecie, obserwujemy stały wzrost liczby diagnoz. Szacuje się, że w Europie ASD dotyczy około 1 na 100 dzieci, co wynika zarówno z większej świadomości społecznej, jak i lepszej dostępności narzędzi diagnostycznych.
Od diagnozy do działania: Jak zaakceptować nową rzeczywistość i znaleźć w sobie siłę?
Diagnoza to często szok. Wiem, że możecie czuć się przytłoczeni, smutni, a nawet odczuwać rodzaj żałoby po "utracie" wyobrażonego dziecka. To naturalne emocje i macie do nich pełne prawo. Dajcie sobie czas na ich przeżycie. Jednak po tym początkowym etapie, kluczowe jest przejście od żalu do akceptacji i skupienie się na działaniu. Wasza siła i zaangażowanie są fundamentem dla rozwoju Waszego dziecka. Pamiętajcie, że akceptacja nie oznacza rezygnacji, lecz gotowość do zrozumienia i wspierania dziecka takim, jakie jest, z jego unikalnymi potrzebami.
Twoje dziecko jest wyjątkowe: Dlaczego indywidualne podejście jest absolutną podstawą?
Jak już wspomniałam, spektrum autyzmu to ogromna mozaika. To, co działa u jednego dziecka, może być zupełnie nieskuteczne u drugiego. Dlatego tak ważne jest indywidualne podejście. Nie szukajcie jednej "złotej recepty" czy uniwersalnego podręcznika. Zamiast tego, stańcie się detektywami obserwujcie swoje dziecko, jego reakcje, preferencje, co je uspokaja, a co frustruje. Tylko w ten sposób będziecie w stanie dostosować strategie wsparcia do jego unikalnych potrzeb i pomóc mu w pełni rozwinąć swój potencjał.
Fundamenty codzienności: Jak stworzyć dziecku bezpieczne i przewidywalne środowisko?
Dla dzieci w spektrum autyzmu świat często bywa chaotyczny i niezrozumiały. Dlatego jednym z najważniejszych zadań rodzica jest stworzenie przewidywalnego i bezpiecznego środowiska, które zminimalizuje lęk i pozwoli dziecku czuć się komfortowo. Przejdźmy do konkretów.
Siła rutyny: Dlaczego stały plan dnia to Twój największy sojusznik?
Rutyna i przewidywalność to dla dzieci w spektrum autyzmu jak tlen. Pomagają im zrozumieć świat, budują poczucie bezpieczeństwa i znacząco redukują lęk przed nieznanym. Kiedy dziecko wie, co nastąpi po danej czynności, czuje się spokojniejsze i bardziej kontroluje sytuację. Stały plan dnia, obejmujący pory posiłków, zabawy, nauki, higieny i snu, jest Waszym największym sojusznikiem. Na przykład, zawsze po obiedzie jest czas na spokojną zabawę, a wieczorem kąpiel, czytanie bajki i sen. Wprowadzajcie rutynę stopniowo, używając wizualnych harmonogramów, które pokażą dziecku kolejność zdarzeń.
Jak przygotować dziecko na zmiany? Proste techniki unikania stresu i lęku.
Mimo że rutyna jest ważna, życie bywa nieprzewidywalne. Zmiany są nieuniknione, ale możemy nauczyć się przygotowywać na nie dziecko, minimalizując stres i lęk. Kluczem jest wcześniejsze informowanie i wizualizowanie. Jeśli planujecie wizytę u lekarza, opowiedzcie o niej kilka dni wcześniej, pokażcie zdjęcia gabinetu, a nawet odegrajcie scenkę w domu. Używajcie harmonogramów wizualnych, na których zaznaczycie zmianę. Możecie też stworzyć "książeczkę społeczną" opisującą nową sytuację krok po kroku. Im więcej informacji dziecko otrzyma z wyprzedzeniem, tym łatwiej będzie mu zaakceptować zmianę.
Świat zmysłów pod kontrolą: Jak zorganizować przestrzeń, by nie przeciążać sensorycznie?
Wiele dzieci w spektrum autyzmu doświadcza nadwrażliwości lub podwrażliwości sensorycznej, co oznacza, że bodźce z otoczenia są dla nich zbyt intensywne lub zbyt słabe. To może prowadzić do przeciążenia i trudnych zachowań. Waszym zadaniem jest dostosowanie otoczenia domowego. Ograniczcie liczbę bodźców wzrokowych (np. mniej ozdób, stonowane kolory), dźwiękowych (cicha muzyka, wyciszone pomieszczenia) i dotykowych (wybierajcie ubrania z miękkich materiałów). Stwórzcie "bezpieczny kącik" miejsce, gdzie dziecko może się schować, gdy potrzebuje wyciszenia. Możecie też wykorzystać pomoce sensoryczne, takie jak koce obciążeniowe, huśtawki czy piłeczki antystresowe, które pomogą dziecku w regulacji.
Jak nawiązać nić porozumienia? Skuteczne strategie komunikacji z dzieckiem autystycznym
Komunikacja to podstawa każdej relacji, a w przypadku dzieci w spektrum autyzmu, może być ona szczególnym wyzwaniem. Nie oznacza to jednak, że jest niemożliwa. Wręcz przeciwnie istnieją sprawdzone strategie, które pomogą Wam nawiązać głębsze porozumienie.
Mów prosto i konkretnie: Zasady komunikacji werbalnej, które naprawdę działają.
Dzieci w spektrum autyzmu często mają trudności z rozumieniem subtelności języka, ironii, metafor czy dwuznaczności. Dlatego kluczowe jest, aby Wasza komunikacja werbalna była prosta, konkretna i dosłowna. Używajcie krótkich, jednoznacznych zdań. Zamiast "Zaraz coś zrobimy", powiedzcie "Teraz idziemy do kuchni po jabłko". Unikajcie pytań otwartych, na które odpowiedź może być zbyt skomplikowana. Zamiast "Co chcesz robić?", zapytajcie "Chcesz budować z klocków czy rysować?". Pamiętajcie, że mniej znaczy więcej, a precyzja to Wasz sprzymierzeniec.
Cierpliwość to klucz: Dlaczego warto dać dziecku więcej czasu na odpowiedź?
Przetwarzanie informacji i formułowanie odpowiedzi wymaga czasu, a u dzieci w spektrum autyzmu ten proces może trwać dłużej. Często widzę, jak rodzice zadają pytanie, a po sekundzie, nie doczekawszy się odpowiedzi, ponawiają je lub odpowiadają za dziecko. To błąd. Dajcie dziecku przestrzeń i czas na reakcję. Liczcie w myślach do pięciu, a nawet dziesięciu, zanim powtórzycie pytanie lub zasugerujecie odpowiedź. Cierpliwość jest tu absolutnie bezcenna i pozwala dziecku poczuć, że jego wysiłek w komunikacji jest szanowany.
Gdy słowa to za mało: Jak wykorzystać piktogramy i gesty (AAC) do budowania mostów?
Dla wielu dzieci w spektrum autyzmu komunikacja werbalna jest wyzwaniem. W takich sytuacjach z pomocą przychodzą metody komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC). Piktogramy, takie jak te używane w systemie PECS (Picture Exchange Communication System), są niezwykle skuteczne. Pozwalają dziecku wskazać obrazek przedstawiający to, czego chce lub co czuje, co redukuje frustrację i uczy inicjowania komunikacji. Gesty, proste znaki, a nawet komunikatory głosowe mogą być również bardzo pomocne. Wprowadzajcie je konsekwentnie, a zobaczycie, jak wiele mostów zbudujecie dzięki nim w komunikacji z dzieckiem.
Naucz się słuchać zachowaniem: Jak rozumieć, co dziecko próbuje Ci "powiedzieć" bez słów?
Pamiętajcie, że każde zachowanie dziecka, nawet to, które wydaje się Wam trudne, jest formą komunikacji. Jeśli dziecko rzuca się na podłogę, bije głową o ścianę, lub powtarza jakąś czynność w kółko, nie robi tego bez powodu. Próbuje Wam coś powiedzieć może jest przeciążone sensorycznie, może jest mu niewygodnie, może czegoś chce, ale nie potrafi tego wyrazić słowami. Nauczcie się obserwować i interpretować sygnały niewerbalne: mimikę, postawę ciała, gesty, a nawet specyficzne zachowania powtarzalne. To pozwoli Wam zrozumieć jego potrzeby i frustracje, zanim eskalują do pełnego kryzysu.
Gdy emocje biorą górę: Jak mądrze reagować na trudne zachowania i meltdowny?
Trudne zachowania i meltdowny to jedne z najbardziej wyczerpujących doświadczeń dla rodziców dzieci w spektrum autyzmu. Ważne jest, aby wiedzieć, jak na nie reagować, aby zapewnić bezpieczeństwo dziecku i sobie, a także pomóc mu przejść przez ten trudny moment.
Meltdown a napad złości: Jak odróżnić reakcję na przeciążenie od zwykłej histerii?
To fundamentalna różnica, którą musicie zrozumieć. Meltdown to reakcja na przeciążenie sensoryczne, emocjonalne lub poznawcze, która jest poza kontrolą dziecka. Dziecko traci zdolność do racjonalnego myślenia i reaguje instynktownie. Charakteryzuje się brakiem kontroli, niemożnością uspokojenia się na zawołanie i często wyczerpaniem po ustaniu kryzysu. Napad złości, czyli histeria, to natomiast celowe zachowanie, mające na celu uzyskanie czegoś lub uniknięcie czegoś. Dziecko jest w stanie kontrolować swoje zachowanie, a jego celem jest manipulacja otoczeniem. Rozróżnienie tych dwóch stanów pomoże Wam odpowiednio zareagować meltdown wymaga wsparcia i wyciszenia, napad złości konsekwencji.
Zrozumieć przyczynę, a nie karać za objaw: Jak identyfikować wyzwalacze trudnych zachowań?
Karanie dziecka za meltdown lub inne trudne zachowanie jest nie tylko nieskuteczne, ale może pogłębić jego frustrację i lęk. Jak już wspomniałam, każde zachowanie jest komunikatem. Waszym zadaniem jest stać się detektywami i zidentyfikować wyzwalacze. Czy dziecko reaguje na głośne dźwięki, jasne światło, zmianę planu, głód, zmęczenie, a może frustrację związaną z niemożnością wyrażenia swoich potrzeb? Prowadźcie dziennik, w którym będziecie zapisywać okoliczności trudnych zachowań. Kiedy poznacie wyzwalacze, będziecie mogli je eliminować lub minimalizować, zapobiegając kryzysom.
Praktyczny przewodnik po wyciszaniu: Co robić krok po kroku, gdy zaczyna się kryzys?
Kiedy meltdown się rozpoczyna, liczy się szybka i spokojna reakcja. Oto kroki, które pomogą Wam przejść przez ten trudny moment:
- Zapewnij bezpieczeństwo: Upewnij się, że dziecko nie zrobi sobie krzywdy ani nikomu innemu. Usuń niebezpieczne przedmioty z otoczenia.
- Zredukuj bodźce: Jeśli to możliwe, przenieś dziecko do cichego, spokojnego miejsca. Zgaś światło, wyłącz telewizor, ogranicz hałas.
- Zachowaj spokój: Wasz spokój jest kluczowy. Dzieci wyczuwają emocje rodziców. Mówcie cicho, spokojnym tonem, nawet jeśli dziecko krzyczy.
- Oferuj wsparcie fizyczne (jeśli akceptowane): Niektóre dzieci potrzebują głębokiego nacisku, przytulenia, kołysania. Inne wolą, aby zostawić je w spokoju. Obserwujcie reakcje dziecka.
- Nie zadawaj pytań: W trakcie meltdownu dziecko nie jest w stanie racjonalnie odpowiadać. Poczekaj z pytaniami, aż się uspokoi.
- Użyj technik wyciszających: Możesz zaproponować koc obciążeniowy, ulubioną zabawkę sensoryczną, cichą muzykę, lub po prostu być obok.
- Po kryzysie: Kiedy dziecko się uspokoi, daj mu czas na regenerację. Dopiero później, w spokojnej atmosferze, możecie porozmawiać o tym, co się wydarzyło, jeśli dziecko jest w stanie.
Agresja i autoagresja: Skąd się biorą i jak zapewnić bezpieczeństwo dziecku i otoczeniu?
Agresja (skierowana na innych) i autoagresja (skierowana na siebie) to jedne z najbardziej niepokojących zachowań. Często wynikają z ogromnej frustracji, bólu (np. zęba, brzucha, którego dziecko nie potrafi zasygnalizować), przeciążenia sensorycznego lub niemożności zakomunikowania potrzeb. W pierwszej kolejności zawsze należy zapewnić bezpieczeństwo. Jeśli dziecko bije głową, spróbujcie podłożyć poduszkę lub dłoń. Jeśli bije innych, odsuńcie się, ale pozostańcie w pobliżu, by monitorować sytuację. Długoterminowo, kluczowe jest zidentyfikowanie przyczyny i nauczenie dziecka alternatywnych sposobów wyrażania frustracji (np. ściskanie piłeczki, wskazywanie piktogramu "jestem zły"). Współpraca z terapeutą behawioralnym jest tu nieoceniona.
Wspieranie rozwoju i samodzielności: Jak uczyć nowych umiejętności i budować relacje?
Po opanowaniu podstawowych strategii radzenia sobie z codziennością, nadszedł czas, aby skupić się na wspieraniu rozwoju i budowaniu samodzielności. Każde dziecko, niezależnie od diagnozy, ma potencjał do nauki i rozwoju, a Wasza rola w tym procesie jest nieoceniona.
Od zabawy do nauki: Jak wykorzystać specjalne zainteresowania dziecka do rozwijania pasji i wiedzy?
Wiele dzieci w spektrum autyzmu ma intensywne, często bardzo specyficzne zainteresowania, które bywają nazywane "fiksacjami". Zamiast je ignorować, wykorzystajcie je jako potężne narzędzie do nauki i rozwijania nowych umiejętności! Jeśli dziecko fascynuje się dinozaurami, możecie uczyć je liczenia na przykładzie dinozaurów, czytać książki o nich, a nawet rozwijać umiejętności społeczne poprzez odgrywanie scenek z dinozaurami. To sprawia, że nauka staje się przyjemniejsza, bardziej angażująca i efektywniejsza, ponieważ opiera się na naturalnej motywacji dziecka.
Trening umiejętności społecznych w praktyce: Jak pomóc dziecku nawiązywać kontakty z rówieśnikami?
Nawiązywanie i utrzymywanie relacji społecznych bywa wyzwaniem dla dzieci w spektrum autyzmu. Tutaj z pomocą przychodzi Trening Umiejętności Społecznych (TUS). W domu możecie ćwiczyć podstawowe zasady interakcji: jak się przywitać, jak poprosić o zabawkę, jak poczekać na swoją kolej, jak odczytywać proste sygnały niewerbalne (np. uśmiech, smutek). Używajcie scenek, gier fabularnych, a także książeczek społecznych, które obrazowo przedstawiają różne sytuacje społeczne. Pamiętajcie, że nauka tych umiejętności wymaga czasu, cierpliwości i wielu powtórzeń, ale jest kluczowa dla przyszłego funkcjonowania dziecka.
Krok po kroku do samodzielności: Jak uczyć codziennych czynności (ubieranie, jedzenie, higiena)?
Nauka codziennych czynności, takich jak ubieranie się, jedzenie czy dbanie o higienę, może być długa i wymagać specjalnego podejścia. Skuteczną metodą jest "dzielenie na małe kroki" (task analysis). Polega ona na rozłożeniu złożonej czynności na bardzo małe, pojedyncze etapy. Na przykład, ubieranie koszulki można podzielić na: "weź koszulkę", "znajdź otwór na głowę", "przełóż głowę", "przełóż prawą rękę", "przełóż lewą rękę", "popraw koszulkę". Każdy etap ćwiczycie osobno, używając pomocy wizualnych (np. piktogramów pokazujących kolejne kroki) i pozytywnego wzmocnienia (pochwały, drobne nagrody) za każdy dobrze wykonany krok. Konsekwencja i powtarzalność są tu kluczowe.
System wsparcia w Polsce: Gdzie szukać pomocy i jakie masz prawa?
Wiedza o dostępnym systemie wsparcia jest niezwykle ważna. Choć bywa on niedoskonały, oferuje szereg możliwości, które mogą znacząco ułatwić życie Wam i Waszemu dziecku. Poznajcie swoje prawa i dostępne formy pomocy.
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego: Jak je uzyskać i co ono daje w przedszkolu i szkole?
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego to dokument, który otwiera drzwi do systemowego wsparcia w placówkach edukacyjnych. Uzyskuje się je w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Daje ono dziecku prawo do dostosowania wymagań edukacyjnych, dodatkowych zajęć rewalidacyjnych (np. terapia SI, logopedyczna, psychologiczna), a często także do zatrudnienia nauczyciela wspomagającego w przedszkolu czy szkole. To bardzo ważny dokument, który gwarantuje dziecku indywidualne podejście i wsparcie dostosowane do jego potrzeb. Nie zwlekajcie z jego uzyskaniem.Najpopularniejsze terapie w Polsce: Na czym polega terapia behawioralna, integracja sensoryczna i logopedyczna?
W Polsce dostępnych jest wiele form terapii, które mogą wspierać rozwój dzieci w spektrum autyzmu. Oto te najczęściej stosowane i najbardziej efektywne:
- Stosowana Analiza Zachowania (SAZ) / Terapia behawioralna: Koncentruje się na nauce nowych umiejętności i redukcji niepożądanych zachowań poprzez systematyczne wzmocnienia pozytywne. Ma na celu poprawę funkcjonowania w codziennym życiu.
- Integracja Sensoryczna (SI): Pomaga dziecku w lepszym przetwarzaniu i organizowaniu bodźców sensorycznych. Terapia odbywa się w specjalnie przystosowanej sali, gdzie dziecko poprzez zabawę uczy się regulować swoje reakcje na bodźce.
- Terapia logopedyczna: Wspiera rozwój mowy i komunikacji, zarówno werbalnej, jak i niewerbalnej. Logopeda pracuje nad artykulacją, rozumieniem mowy, a także użyciem alternatywnych metod komunikacji.
- Wczesne Wspomaganie Rozwoju (WWR): To kompleksowa, bezpłatna pomoc dla dzieci od urodzenia do momentu rozpoczęcia nauki w szkole, u których zdiagnozowano opóźnienia lub zaburzenia rozwojowe. Obejmuje różnorodne terapie dostosowane do indywidualnych potrzeb dziecka.
Niestety, muszę wspomnieć, że mimo dostępności, czas oczekiwania na terapię w ramach NFZ bywa długi, co często zmusza rodziców do szukania alternatyw w sektorze prywatnym lub wsparcia fundacji.
Fundacje, stowarzyszenia, grupy wsparcia: Gdzie znaleźć rzetelną wiedzę i pomoc innych rodziców?
Nie jesteście sami w tej drodze! W Polsce działa wiele organizacji, które oferują wsparcie, wiedzę i pomoc. Warto poszukać takich jak Fundacja JiM czy Fundacja IWRD, które są znane z kompleksowego wsparcia dla rodzin. Poza tym, niezwykle cenne są grupy wsparcia dla rodziców zarówno te lokalne, jak i internetowe. Dzielenie się doświadczeniami, wzajemne zrozumienie i możliwość zadania pytania komuś, kto przechodzi przez podobne wyzwania, jest bezcenne. To tam często znajdziecie najbardziej praktyczne porady i poczucie wspólnoty.Nie jesteś sam(a) w tej podróży: Jak zadbać o siebie, by mieć siłę pomagać?
Bycie rodzicem dziecka w spektrum autyzmu to maraton, nie sprint. Aby mieć siłę i energię do wspierania swojego dziecka, musicie pamiętać o sobie. Wasze zdrowie psychiczne i fizyczne jest tak samo ważne, jak zdrowie Waszego dziecka.
Wypalenie rodzicielskie: Jak rozpoznać jego symptomy i jak mu zapobiegać?
Wypalenie rodzicielskie to realny problem, który często dotyka rodziców dzieci z niepełnosprawnościami. Długotrwały stres, brak snu, poczucie izolacji i ciągła odpowiedzialność mogą prowadzić do wyczerpania. Symptomy to chroniczne zmęczenie, frustracja, poczucie beznadziei, drażliwość, a nawet objawy fizyczne. Aby mu zapobiec, musicie świadomie dbać o odpoczynek, nawet jeśli to tylko krótka chwila. Nauczcie się delegować zadania, prosić o pomoc bliskich, a jeśli czujecie, że sami sobie nie radzicie, nie wahajcie się szukać wsparcia psychologicznego.
Znaczenie grup wsparcia: Dlaczego rozmowa z osobami w podobnej sytuacji jest bezcenna?
Już o tym wspominałam, ale podkreślę to jeszcze raz: grupy wsparcia to prawdziwa oaza dla rodziców. Rozmowa z osobami, które rozumieją Wasze wyzwania, które przeżywają podobne emocje i mierzą się z tymi samimi problemami, jest nieoceniona. W grupie znajdziecie nie tylko praktyczne rady, ale przede wszystkim zrozumienie, akceptację i poczucie, że nie jesteście sami. To miejsce, gdzie możecie otwarcie mówić o swoich trudnościach bez obawy o ocenę, a także czerpać siłę z doświadczeń innych.
Przeczytaj również: Dziecko w spektrum autyzmu: Zrozum, wspieraj, działaj skutecznie
Pamiętaj o sobie: Jak znaleźć czas na własne potrzeby i pasje bez poczucia winy?
Wiem, że to może brzmieć jak luksus, ale dbanie o własne potrzeby i pasje nie jest egoizmem to konieczność! Aby móc efektywnie wspierać swoje dziecko, musicie mieć "naładowane baterie". Znajdźcie choćby krótkie chwile na to, co sprawia Wam przyjemność: spacer, książkę, kawę z przyjaciółką, ulubione hobby. Pozbądźcie się poczucia winy, które często towarzyszy rodzicom dzieci z niepełnosprawnościami, gdy myślą o sobie. Pamiętajcie, że szczęśliwy i wypoczęty rodzic to najlepszy rodzic dla dziecka w spektrum autyzmu. To inwestycja w Waszą wspólną przyszłość.
